تغذيه كودك 5-1 ساله

1392/4/19 0:0
شيرخواران از يك سالگي به بعد، علاوه بر غذاهايي كه خوردنشان را در سال اول زندگي ياد گرفته اند، بايد از غذاي سفره خانواده نيز استفاده كنند.

شيرخواران از يك سالگي به بعد، علاوه بر غذاهايي كه خوردنشان را در سال اول زندگي ياد گرفته اند، بايد از غذاي سفره خانواده نيز استفاده كنند. اين كودكان رشد سريع دارند و مقاومت كافي در مقابل بسياري از بيماري ها را هم ندارند و دندان هايشان نيز كامل نشده است. بنابراين بايد در غذا دادن به آن ها، دو شرط اساسي زير را رعايت كرد:
- غذاهايشان كم حجم، پرانرژي و زود هضم باشد.
- به دفعات زياد در اختيار آنان قرار داده شود.
علاوه بر اين، ميزان رشد و فعاليت كودكان در سنين يك تا دو سالگي با كودكان سه ساله و بيشتر با هم فرق دارد و بايد هنگام تغذيه آنان، اين موضوع را نيز در نظر گرفت.

تغذيه كودك يك تا دو سال:
همان طور كه گفته شد، اين كودك رشد سريع و فعاليت زياد دارد و در نتيجه به غذاي بيشتر نياز دارد. ولي از سوي ديگر حجم معده اش كم و دندان هايش نيز كامل نيست، لذا لازم است در تغذيه او به نكات زير توجه كنيد:


- علاوه بر استفاده از شير مادر، 5 تا 6 بار در شبانه روز به او غذا بدهيد.
- غلاتي كه كودك قدرت جويدن آن ها را دارد مانند برنج به صورت كته هاي مختلف مخلوط با سبزي ها، حبوبات و گوشت هاي نرم به او بدهيد.
- اگر كودك هر روز از سبزي هاي تازه استفاده مي كند، لازم نيست كه هر روز ميوه هم بخورد.
- اگر كودك مبتلا به يبوست است در تهيه سوپ او، علاوه بر سبزي ها (سيب زميني، هويج، كدو، فلفل سبز، سبزي هاي برگي و ...) از برگه هلو، زردآلو و آلو به مقدار كم استفاده كنيد.
- غذاي كودك را تميز و كاملا" پخته تهيه كنيد و پس از خنك كردن به او بدهيد.
- باقيمانده غذا را در يخچال و يا فريزر نگه داري كنيد.
- به كودك كمك كنيد خودش غذا بخورد و اطمينان حاصل كنيد كه فقط آب خورش و آب گوشت را نخورد.
- قبل از اين كه فلفل، ادويه و يا چاشني هاي تند را به غذاي خانواده اضافه كنيد. غذاي او را برداريد.
- به غذاي كودك كمي روغن مايع يا كره اضافه كنيد تا مقوي تر شود.
- وقتـي مي خواهيـد گوشت يا ماهي به كودك بدهيد، آن را تكه تكه كرده و استخوان ها و تيغ هاي آن را بگيريد.
- مايعات را هميشه با قاشق يا فنجان به او بدهيد.

نحوه از شير گرفتن كودك:
اصولا" بهتر است كودك را به تدريج از شير بگيريد بدين ترتيب ابتدا شيردهي در صبح را قطع كنيد و پس از يك يا دو هفته شيردهي در طول بعد از ظهر و سرانجام در هنگام شب قطع كنيد و زماني كه كودك تمايل به شيرخوردن دارد او را به زور از خود دور نكنيد زيرا ممكن است كودك عصبي و ناراحت شود.

تغذيه كودك 3 تا 5 سال:
بعد از دو سالگي با آهسته شدن رشد، اشتهاي كودك هم كاهش مي يابد. بنابراين با توجه به روند رشد كودك تقاضا براي دريافت غذا نيز تغيير مي كند. هر چند ميزان دريافت انرژي از يك غذا تا غذاي ديگر متفاوت است اما كل غذاي دريافتي روزانه كودك ثابت است. كودك در يك سالگي به 1000 كيلو كالري و در 3 سالگي به 1300 كيلوكالري انرژي نياز دارد البته نياز به انرژي كودكان براساس ميزان فعاليت فيزيكي آن ها متفاوت است.

برنامه غذايي كودك:
براي تامين تمامي مواد مغذي مورد نياز كودك، برنامه غذايي بايد شامل تركيبي از غذاهاي مختلف در گروه هاي غذايي باشد.

گروه هاي غذايي عبارتنداز:
1- گروه نان و غلات مانند نان، برنج و ماكاروني كه تامين كننده انرژي مورد نياز كودك است و سهم بيشتري از غذاي كودك را تشكيل مي دهد.
2- گروه ميوه ها و سبزي ها مانند سيب، پرتقال، هويج و گوجه فرنگي و ساير انواع سبزي ها و ميوه ها كه تامين كننده املاح و ويتامين ها است.
3- گروه شير و لبنيات مانند شير، ماست، پنير، دوغ و بستني كه تامين كننده پروتئين، كلسيم و فسفر است.
4- گروه گوشت، حبوبات، تخم مرغ و مغزها مانند گوشت قرمز، ماهي، مرغ، تخم مرغ، عدس و ساير انواع حبوبات، مغز گردو و بادام كه تامين كننده پروتئين مورد نياز كودك است.


انرژي:
كودك براي رشد، بازي و ساير فعاليت هاي فيزيكي، مقابله در برابر بيماري هاي عفوني نياز به انرژي دارد كه بــا مصــــرف مواد قندي، نشاسته اي (نان، برنج و ...) و چربي ها (كره و روغن) مي توان آن را تامين نمود.كودكاني كه عادت به بازي و فعاليت زياد دارند، نيازشان به انرژي بيش از كودكاني است كه تحرك كمتري دارند. همچنين كودك پس از بيماري براي جبران وزن از دست رفته نياز به انرژي بيشتري دارد.

پروتئين:
كــودك در حـــال رشد است و براي ساخت و نگهداري ماهيچه ها، استخوان ها و ساير بافت هاي بدن و مقاومت در برابر عوامل بيماريزا نياز به پروتئين دارد كه مي تواند با مصرف منابع پروتئين حيواني مانند گوشت قرمز و سفيد، شير، ماست، پنير و تخم مرغ و يا پروتئين هاي گياهي مانند حبوبات و غلات نياز خود را برآورده نمايد (عدسي و نان، شيربرنج)

ويتامين ها و املاح :
كودك در اين سنين جهت حفظ سلامتي و افزايش مقاومت در برابر عفونت ها نياز به ويتامين ها و املاح مختلف دارد و با مصرف روزانه منابع غذايي حاوي آن ها مي تواند نيازهاي خود را تامين كند مانند ويتامين A (كه در مواد غذايي مانند كره، جگر، ميوه هايي مثل زردآلو، طالبي، هلو، سبــزي هاي سبــز و زرد مانـنـد هويج، كدو حلوايي، اسفناج و جعفري وجود دارد)، ويتامين C (از مهم ترين منابع ويتامين C مي توان به مواد غذايي نظير مركبات، گوجه فرنگي، جعفري و كلم اشاره نمود). كلسيم وفسفر درغذاهايي مانند شير، ماست، پنير و بستني وجوددارد. ويتامين D از طريق قراردادن كودك به طور روزانه 10 دقيقه در برابر نور مستقيم خورشيد تامين مي شود و از منابع غذايي خوب آهن مي توان انواع گوشت قرمز و سفيد، انواع حبوبات مانند لوبيا، عدس و سبزي ها مانند اسفناج و جعفري را نام برد.

در جدول زير تعداد واحد يا سهم مورد نياز روزانه از هريك از گروه هاي غذايي اصلي براي كودكان 1 تا 5 سال نشان داده شده است.

راهنماي برنامه غذايي روزانه و تعداد سهم غذاي كودكان

گروه هاي غذايي

2-1 سال

(تعداد سهم روزانه)

3-2 سال

(تعداد سهم روزانه)

5-3 سال

(تعداد سهم روزانه)

نان و غلات

4

6

6

شير ولبنيات

2

3-2

3-2

گوشت، حبوبات،

تخم مرغ و مغزها

1

2

2

سبزي ها

1

2

3-2

ميوه ها

1

1

 



تعداد وعده هاي غذايي
كودك بايد در روز حداقل 5 وعده غذا شامل سه وعده اصلي و دو ميان وعده بخورد. صبحانه كودك مهم ترين وعده غذايي او است و مصرف آن موجب يادگيري بهتر و دقت بيشتر او مي گردد. برنامه غذايي كودك را بايد طوري تنظيم نمود كه صبحانه را با ساير افراد خانواده بخورد تا عادت به صبحانه خوردن دراو ايجاد شود.

ميان وعده
ميان وعده غذاي مختصري است كه بين دو وعده اصلي به كودك داده مي شود. از آن جايي كه معده كودك كوچك است ولي نياز او به انرژي زياد مي باشد، با خوردن سه وعده اصلي غذا نيازهايش تامين نمي گردد. بايد به ياد داشت كه ميان وعده تنها سهم كوچكي در تامين نيازهاي غذايي كودك دارد و هيچ گاه جاي وعده اصلي را نخواهد گرفت. بنابراين ميان وعده ها بايد بين وعده اصلي به كودك داده شود به طوري كه 3-2 ساعت با وعده اصلي غذايي فاصله داشته باشد.
ميان وعده هايي مانند شير پاستوريزه يا جوشيده، نان و پنير، خرما، بيسكويت، ميوه و خشكبار مانند بادام، گردو، كشمش، توت خشك و ... جهت تغذيه كودك مناسب مي باشند. از دادن تنقلاتي مانند پفك، يخمك، چيپس و .... كه ارزش تغذيه اي آن ها كم است بايد خودداري نمود زيرا خوردن اين مواد غذايي اشتهاي كودك را كم كرده و باعث مي شود تا نتواند غذاي اصلي را بخورد.

نكات مهم رفتاري در تغذيه كودك
- كودك بايد در زمان خوردن در وضعيت راحتي قرار گيرد و غذا نزديك او باشد تا كودك بتواند به راحتي بدون اين كه تحت فشار قرار گيرد، غذا بخورد.
- بشقاب و لوازم غذا خوردن بايد از جنس نشكن باشد. زيرا در صورت شكستن ظرف كودك ممكن است احساس ياس كند يا والدين عصباني شوند.
- رنگ مواد غذايي در اشتهاي كودك و علاقه او به غذا تاثير مي گذارد. خوردن غذاهايي با رنگ هاي سبز، نارنجي و زرد براي او جالب است. به عنوان مثال مي توان از سبزي هاي برگ سبز و يا هويج و گوجه فرنگي استفاده كرد.
- آب ميوه طبيعي بهتر از نوع صنعتي است چون به آب ميوه صنعتي مواد قندي، رنگ وماده معطر اضافه شده است.
- غذا خوردن در يك ساعت معين سبب تحريك اشتهاي كودك مي شود.
- خستگي كودك مهمترين عامل از بين بردن اشهاي اوست. بهتر است بعد از استراحت به كودك غذا داده شود.
- دادن وقت كافي به كودك براي صرف غذا بسيار مهم است بهتر است از شتاب و عجله در هنگام غذا خوردن پرهيز كرد.
- دادن غذاي يكنواخت و تكراري سبب بيزاري كودك مي شود. حتي اگر غذاي مورد علاقه كودك، پشت سرهم به او داده شود، كودك از خوردن آن خودداري مي كند.
- بايد كودك را با انواع غذاهاي مختلف آشنا كرد. بهتر است غذاي جديد را ابتدا يك فرد بزرگتر خانواده بخورد تا الگويي براي كودك باشد.
- بي تحركي، خواب ناكافي و بيماري كودك موجب بـي اشتـهايي و غــذا نخـــوردن كودك مي شود.

چند نكته مهم براي بهداشت غذاي كودك:
- قبل و بعد از تهيه غذا دست ها بايد شسته شوند.
- غذاها خوب پخته شوند. زيرا حرارت موجب از بين رفتن ميكروب هاي بيماري زا مي شود و خطر آلودگي احتمالي غذا در اثر حرارت از بين مي رود.
- غـذاي كـودك بايد براي هر وعده تازه تهيه شود و فاصله بين وقتي كه غذاي كودك پخته مي شود تا زماني كه به كــودك غــذا داده مي شود طولاني نباشد زيرا احتمال دارد ميكروب ها در غذا تكثير يابند.
- غذاهاي پخته به طور صحيح نگهداري شود. غذاهاي باقيمانده سريعا" خنك و در ظرف دربسته در داخل يخچال نگهداري شود.
- در تهيه غذاي كودك از مواد پاستوريزه استفاده شود.
- براي نوشيدن و تهيه غذا نيز از آب سالم استفاده شود.
- غذاها از دسترس حشرات و جوندگان دور نگهداري شود. بدين منظور غذاها بايد در ظرف درب دار و دور از دستـرس حيـوانـات و حشـرات نگهداري شود چون حيوانات حامل ميكروب هاي بيماري زا هستند.


معرفي برخي از غذاهاي مناسب براي كودكان 6 -3 سال:
آش دوغ
2 قاشق غذا خوري ماست را بزنيد و با 1 ليوان آب مخلوط كنيد تا دوغ شود 1 قاشق غذاخوري برنج را از شب قبل خيس كنيد. يك عدد تخم مرغ و برنج و يك قاشق غذاخوري آرد برنج را با هم مخلوط كنيد و دوغ را به آن اضافه كنيد و روي شعله آتش بگذاريد و مرتب هم بزنيد تا به جوش آيد 1 قاشق غذاخوري سبزي آش خرد شده و كمي نمك به آن اضافه كنيد و صبر كنيد تا آش جا بيفتد.

تاس كباب
يك چهارم پياز كوچكي را سرخ كنيد تا طلايي شود و تكه گوشت خورشتي به آن اضافه كنيد و با افزودن مقداري آب و نمك بگذاريد تا بپزد دو عدد سيب زميني كوچك را حلقه حلقه كرده و روي آن بچينيد و يك عدد گوجه فرنگي متوسط يا آب گوجه فرنگي به غذا اضافه كرده و با حرارت ملايم بپزيد.

شله عدس
1 قاشق غذاخوري عدس، 2 قاشق غذاخوري برنج، 1 قاشق غذاخوري سبزي آش (گشنيز، جعفري، شويد) را با هم بپزيد تا لعاب بياندازد سپس يك عدد گوجه فرنگي را رنده و به آن اضافه كنيد و در آخر يك قاشق مرباخوري كره به آن اضافه كنيد. صبر كنيد تا غذا جا بيفتد.

كلم پلو
4 قاشق غذاخوري برنج را با آب گرم و نمك خيس كنيد و بجوشانيد يك برگ متوسط كلم سفيد را خوب بشوئيد و خرد كنيد و با 1 قاشق مرباخوري كره و در زغفران كمي سرخ كنيد و 1 قاشق غذاخوري ريحان و ترخون را خرد كنيد. برنج را آبكش كنيد و همراه با كلم سرخ شده و سبزي دم كنيد. نصف ران مرغ را با كمي پياز و نمك بپزيد بعد از آماده شدن پلو، مرغ را روي آن بچيند.

لوبيا پلو (چيتي)
يك قاشق غذاخوري لوبيا چيتي را بپزيد. 4 قاشق غذاخوري برنج را با مقداري آب به جوش آوريد پس از به جوش آمدن، لوبيا را همراه با 1 قاشق مرباخوري كره و كمي نمك به آن اضافه نماييد تا آب برنج كم شود و آن را دم كنيد نصف ران مرغ را با كمي پياز آب پز كنيد و با برنج به كودك بدهيد.

عدسي
2 قاشق غذا خوري عدس را با آب پزيد كمي پياز خرد شده در 1 قاشق مرباخوري تفت دهيد تا طلايي شود كمي ادويه و يك عدد گوجه فرنگي را به آن اضافه كنيد مواد فوق را به عدس پخته شده اضافه كنيد 15-10 دقيقه بعد غذا آماده مي شود.

آش كشك
1 ليوان آب را بجوشانيد و 3 قاشق غذاخوري برنج را داخل آن بريزيد تا كمي نرم شود سپس نصف ليوان كشك پاستوريزه به آن اضافه كنيد و خوب به هم بزنيد تا كاملا"‌ مخلوط شود پياز 1 قاشق مرباخوري كره كمي سرخ كنيد و همراه با 1 قاشق غذاخوري سبزي آش خرد شده به آن اضافه كنيد. كمي آويشن، پونه و شكر را داخل كره حرارت دهيد و هنگام كشيدن غذا به روي آن بريزيد.

شويد لوبيا پلو (لوبيا چشم بلبلي)
نصف ران مرغ را با كمي پياز و نمك بپزيد يك قاشق غذاخوري لوبيا چشم بلبلي را به آن اضافه كنيد پس از پختن گوشت و لوبيا 4 قاشق غذاخوري برنج و يك قاشق مرباخوري كره به آن اضافه كنيد تا آب آن كم شود و 1 قاشق غذاخوري شويد خرد شده در پايان به آن اضافه كرده و دم كنيد.

بادمجان ته چين
نصف يك عدد كوچك بادمجان را كمي سرخ كنيد 1 قاشق غذاخوري گوشت چرخ كرده را همراه با پياز و كره حرارت دهيد و داخل بادمجان سرخ شده بريزيد. 4 قاشق غذاخوري برنج به صورت كته تهيه و قبل از اين كه آن را دم كنيد بادمجان و گوشت را در وسط برنجي كه در حال دم است بگذاريد.

شوربا
ابتدا كمي پياز را خرد كرده و در كره حرارت دهيد يك تكه گوشت خورشتي را به آن اضافه كرده و با كمي آب نمك – ادويه كاملا" بپزيد 1 عدد سيب زميني كوچك و 1 عدد گوجه فرنگي و 2 قاشق غذاخوري برنجي كه قبلا" خيس كرده ايد به آن بيافزائيد و بگذاريد تا همه مواد به خوبي بپزد.

آش شير
2 قاشق غذاخوري بلغور گندم را با 1 ليوان آب بگذاريد تا نيم پز شود بعد 1 ليوان شير به آن اضافه كنيد و در هنگام پختن مدام آن را به هم بزنيد تا آش ته نگيرد و خوب له شود بعد از اين كه بلغور كاملا" پخت همراه با دارچين و شكر به كودك بدهيد.

 

دریافت فایل پیوست

منبع:معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی


   
تعداد بازدید:   ۱۰۱۵

 


چاپ | ارسال به ايميل

سايت روزه
برنامه سلامت سالمندی بوشهر

   کاربران آنلاين:   ۳۸۰  

بازدید امروز: ۲۴۵۲۳
بازدید این ماه: ۲۴۵۲۳
بازدید تاکنون: ۱۴۶۲۶۲۴
پست الکترونیک دانشگاه PodCast Rss 2.0