تغذیه کودکان در دوران بیماری و پس از آن

1392/4/19 0:0
در دوران بیماری به دلیل بی اشتهائی کودک ،از دست دادن مقداری غذا و انرژی ( در تب ،اسهال ، استفراغ ) و افزایش نیاز کودک جهت مقابله با عوامل عفونی و خارجی ، کاهش وزن( توقف یا تاخیر رشد ) در کودک دیده می شود. این در حالی است که در این زمان نیاز به مواد غذایی بیشتر می شود . می توان در دوران بیماری با رعایت نکات بهداشتی ، تغذیـــــه ای و روانشناختی این کاهش وزن را به حداقل رسانید.

توصیه های کلی تغذیه ای به کودکان بیمار:
- قبل از دادن غذا به کودک باید دستها و صورت او شسته شود زیرا به کودک احساس آرامش می دهد.
- وقتی کودک خواب آلود است به او غذا داده نشود.
- غذا دادن به کودک بیمار مشکل و خسته کننده است و مادر باید با صبر و حوصله بیشتری به کودک غذا بدهد.
- از غذاهای مورد علاقه کودک در زمان سلامتی، به او بیشتر داده شود.
- غذاهایی که نرم هستند و خوردن آنها نیاز به جویدن زیاد ندارد به کودک بدهید ( مانند سوپ یا پوره و فرنی )
- برای نرم کردن غذا، کمی کره یا روغن مایع و یا شیر به غذای کودک اضافه شود.
- غذا به دفعات بیشتر و با حجم کمتر به کودک داده شود.
- حتی اگر کودک مقدار کمی غذا بخورد بهتر از آن است که چیزی نخورد .
- در صورت گرفتگی بینی ، ابتدا بینی را تمیز کرده وبعد غذا داده شود .
- کودک را مجبور به خوردن غذا نکنید چون ممکن است باعث تهوع در کودک شود یا غذا وارد مجاری تنفسی او گردد.
- در بیماریهای تب دار، بعد از اثر داروی تب بر و کاهش نسبی تب، غذا به کودک داده شود.
- تداوم شیردهی به مادران کودکان شیرخوار تاکید می شود. ضمنا مصرف شیر در کودک تب دار هیچ منعی ندارد.
- کودک بیمار نیاز به پرهیز غذایی شدید ندارد.

تغذیه کودک مبتلا به اسهال :
وقتی کودک مبتلا به اسهال می شود میزان و دفعات اجابت مزاج افزایش می یابد . بخصوص دفع آب، سدیم و پتاسیم بدن بسیار زیاد می شود .بنابراین برای جلوگیری از خطر کم آبی و مرگ کودکان باید سریعاً دریافت آب و غذا را در کودکان بیشتر نماییم.
بر خلاف تصور بعضی مردم ، غذا خوردن برای کودک مبتلا به اسهال ضرری ندارد و اگر غذا به مقدار کم و در دفعات زیاد به کودک داده شود به هر حال مقداری از آن جذب می شود و کم کم دفعات اجابت مزاج او کمتر خواهد شد.

توجه :
1- به کودک بیشتر از معمول مایعات داده شود :
علاوه بر ا- ار– اس(ORS (مایعاتی نظیر سوپ، دوغ، آب و 000 را می توان به کودک داد . با اضافه کردن کمی نمک تاثیر این مایعات غذایی در پیشگیری از کم آبی افزایش می یابد .باید تغذیه با این مایعات بر اساس تمایل کودک و تا قطع اسهال ادامه یابد.

2-به کودک بیشتر از معمول غذا داده شود:
اگر کودک شیرمادرخوار است تعداد دفعات شیردهی افزایش یابد واگر کودک شیرمادر خوار نیست شیرمورد مصرف به او داده شود.
در کودکان بزرگتر از 6 ماه باید علاوه بر شیرمادر از غذاهایی مثل ماست ، زرده تخم مرغ ، غلات و سایر غذاهای نشاسته ای ، گوشت ، ماهی ، حبوبات ، (عدس و ماش و ...) و سبزیها ( با توجه به سن کودک ) استفاده و به هر وعده غذای کودک یک قاشق مرباخوری روغن مایع اضافه کرده و کودک را به خوردن حداقل 6 وعده غذا در روز تشویق نمود.

3-برای اطمینان از دریافت ویتامین ها و املاح توصیه می شود در طبخ سوپ از انواع سبزیجات سبز و زرد استفاده شود.


4- غذاهای کودک باید تازه و خوب پخته شده باشد.

5- به کودک انواع نوشیدنی های صنعتی مثل آبمیوه صنعتی ( ساندیس ) ونوشابه ندهید چون اسهال کودک بدتر می شود .

6- در صورت مشاهده استفراغ بعد از خوردن ORS و یا غذاهای مایع باید به کودک آهسته تر و به میزان کمتر و تعداد دفعات بیشتری غذا داده شود.

7- بعد ازقطع اسهال غذاهای توصیه شده نیز ادامه یابد و تا دو هفته بعد از بهبود بیماری در کودکان بالای 6 ماه به کودک روزانه یک وعده غذای اضافی داده شود .اگر اسهال کودک از نوع اسهال پایدار باشد ( 14 روز و یا بیشتر طول کشیده باشد ) بعد از بهبودی کودک حداقل روزانه یک وعده غذای اضافی تا یک ماه بعد از قطع اسهال داده شود.

8-در دوره بیماری همواره کودک را تشویق به خوردن نمایید.

تغذيه كودك مبتلا به عفونت حاد تنفسي :
- برای کودکان زير 6 ماه ، افزايش تغذيه با شير مادر توصیه می شود.
- به کودکان بزرگتر از شش ماه غذاهایی داده شود که نسبت به حجم آن از بالاترین میزان کالری و مواد غذایی برخوردار باشد.براساس سن کودک این غذاها باید مخلوطی از غلات ، حبوبات ، گوشت ، مرغ باشد و برای مقوی تر شدن آنها می توان كمي روغن مايع يا كره به آن اضافه کرد.
- فرآورده‌هاي لبني و تخم مرغ نیز مناسبند.( سفیده تخم مرغ به کودک زیر یک سال داده نشود.)
- باید کودک را ترغیب کرد تا جائی که میل دارد غذا بخورد.
- دادن مايعات غذايي گرم نظير سوپ به کودکان مبتلا به سرماخوردگی و سرفه به بهبود علائم بیماری و جبران آب از دست رفته از طریق تب کمک می کند.
- قبل از تغذيه کودک تميز نمودن بيني از ترشحات توصیه می شود.
- دادن مقداري عسل با چاي ولرم به بهبود حال کودک دچار عفونت تنفسی و سرفه کمک می کند. (البته دادن عسل به کودکان زیر يكسال توصیه نمی شود.)



تغذیه کودک مبتلا به تهوع واستفراغ :
- به مدت 4 تا 6 ساعت دادن غذا را قطع کنید ولی هر 10 دقیقه حدود 2 قاشق چای خوری مایعات به کودک داده شود.
- اگر بعد از 4 تا 6 ساعت استفراغ کودک متوقف شد،2 قاشق غذاخوری شیر یا پوره نسبتاً رقیق به کودک بدهید.
- در صورتیکه کودک بعد از مصرف پوره یا شیر استفراغ نکرد مجدداً بعد از دو ساعت همان مقدار شیر یا پوره رقیق را به کودک بدهید و کم کم به مقدار و غلظت غذا اضافه کنید.
-در صورتی که کودک مجدداً استفراغ کرد تغذیه کودک را با همان مقدار یعنی 2 قاشق چای خوری مایعات شروع کنید.
- اگر کودک بعد از مصرف هر بار غذا استفراغ کند و نشانه هایی از کم آبی در کودک دیده شود باید سریعاً به مراکز بهداشتی – درمانی مراجعه کرد.
- اگر استفراغ به دنبال سرفه زیاد،باشد ( مثلاً کودک سرماخورده به دنبال سرفه شدید استفراغ می کند ) مادر باید کم کم به او در حالت نشسته غذا بدهد و کودک بعد ازغذا مدتی به حالت نشسته باشد .

تغذیه کودک تب دار :
تب باعث می شود اشتهای کودک کمتر شود.در این موقع توصیه های زیر مفید است:
- در کودکان زیر 6 ماه تغذیه با شیرمادرو یا شیرمصنوعی ( در شیرخوارانی که شیرمادر خوار نیستند ) مانند گذشته ادامه یابد.
- در کودکان بالای 6 ماه تغذیه با شیرمادر همراه با غذاهای رقیق مانند سوپ و... ادامه یابد .
- تعداد دفعات تغذیه (حتی با حجم کم ) جهت جبران کاهش اشتهای کودک افزایش یابد.

تغذیه کودک پس از بیماری :
بر خلاف دوران بیماری که کودک بی اشتهاست ، در دوران پس از بیماری به طور واضح اشتهای کودک بیشتر می شود . این زمان بهترین فرصت برای جبران وزن از دست رفته کودک در دوران بیماری است . باید حتماً از این فرصت استفاده کنید و 2 پیام زیر را به خاطر داشته باشید :
- تعداد وعده های غذایی کودک بیشتر شود. (دادن دو وعده غذای اضافی و پر انرژی به کودک بسیار ضروری است)
- غذای کودک را نسبت به قبل مقوی و مغذی تر نمایید.

روش مقوی ومغذی کردن غذای کودک:
- منظور از مقوی کردن غذای کودک این است که انرژی غذای کودک بیشتر شود به خصوص کودکانی که دچار اختلال رشد شده اند باید انرژی بیشتری به بدنشان برسد.
- منظور از مغذی کردن غذای کودک این است که املاح، ویتامینها، وپروتئینهای غذای کودک بیشتر شود.

جهت مقوی کردن غذای کودک می توان از آرد و روغن مایع استفاده کرد مثلا2 قاشق مرباخوری روغن مایع به هر وعده غذای کودک اضافه نمود.

برای مغذی کردن غذای کودک ( افزایش املاح، ویتامینها، وپروتئینها ) می توان اقدامات زیر را انجام داد:
- حتی الامکان مقداری گوشت ( مانند گوشت مرغ، ماهی، گوسفند و...) به صورت تکه ای یا چرخ کرده به غذای کودک اضافه نمایید.
- از مخلوط آرد، غلات و حبوبات تفت داده شده یا جوانه زده شده آنها در غذای کودک استفاده کنید.
- مقداری شیر به سوپ یا پوره کودک اضافه نمایید.
- در غذای کودک از نخود و لوبیا، عدس، ماش (بعد از 9 ماهگی) که خوب پخته و له شده باشد ،استفاده کنید.
- برای کودک سوپ یا کته همراه با گوشت و استخوان مثل ران مرغ یا ماهیچه گوسفند تهیه نمایید یا تعدادی قلم گوسفند یا گوساله را خوب به طور جداگانه بپزید .عصاره آنرا برای مدت 3 روز در یخچال و 2 ماه در فریزر می توان نگهداری نمود. به هر وعده غذای کودک 2 قاشق غذاخوری از این عصاره اضافه نمائید .
- از انواع مغزها مثل گردو ، بادام و... به صورت پودر شده در غذای کودک استفاده کنید.
- افزودن تخم مرغ به غذای کودک ،مثلاً می توان تخم مرغ آبپز ( برای کودکان زیر یکسال فقط زرده ) را داخل پوره سیب زمینی و یا سوپ کودک بعد از طبخ رنده کرد.
- همچنین می توانید کمی آرد، شیر وکره با هم مخلوط کرده به سوپ کودک اضافه نمایید.
- از یازده ماهگی می توانید کمی خامه پاستوریزه به سوپ کودک اضافه کنید.

دریافت فایل پیوست 
منبع:معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی


   
تعداد بازدید:   ۲۰۶۸۸

 


چاپ | ارسال به ايميل
< >